Người tái hôn đăng ký thường trú về nhà vợ, chồng mới theo diện vợ chồng như mọi cặp vợ chồng khác; sau đó con riêng sống cùng được đăng ký theo diện con về ở với cha hoặc mẹ, vì nơi cư trú của con theo người mà con thường xuyên chung sống. Cha dượng, mẹ kế đứng tên nhà hoặc làm chủ hộ thì cho ý kiến đồng ý với tư cách đó. Quan hệ của trẻ với chủ hộ phải ghi đúng thực tế, không ghi là con đẻ. Nếu trẻ có người cha hoặc mẹ ruột còn lại, việc đổi nơi cư trú của trẻ nên được trao đổi, nhất là khi Toà án đã có quyết định về người trực tiếp nuôi.
Gia đình tái hợp ngày càng phổ biến, và giấy tờ của nó có vài chỗ không giống gia đình lần đầu: thứ tự đăng ký, chữ ký đồng ý, cách ghi quan hệ, chuyện trường lớp của trẻ. Bài này đi từng chỗ một, kèm ví dụ giả định. Bài không bàn chuyện nuôi dạy hay quan hệ tình cảm trong nhà; việc đăng ký kết hôn lần sau thuộc mảng hộ tịch. Trước khi nộp hồ sơ, hỏi công an xã, phường nơi có nhà về trường hợp cụ thể của gia đình bạn.
Thứ tự đúng: người lớn trước, con sau
Diện con về ở với cha, mẹ trong Luật Cư trú ngầm định cha hoặc mẹ của trẻ đang thường trú tại chỗ ở đó. Với gia đình tái hôn, điều này có nghĩa người mẹ hoặc người cha ruột của trẻ phải đăng ký thường trú về nhà mới trước. Nếu người mẹ vẫn đang thường trú ở nhà cũ, hồ sơ đăng ký cho con về nhà cha dượng sẽ không có căn cứ theo diện con về ở với mẹ.
Vì vậy, sau khi đăng ký kết hôn, người dọn về nộp hồ sơ đăng ký thường trú cho mình theo diện vợ về ở với chồng hoặc chồng về ở với vợ, với ý kiến đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu. Khi hồ sơ của mình đã được duyệt, mới đăng ký cho con. Có nơi cho nộp cùng lúc và xử lý theo thứ tự, có nơi yêu cầu tách hai lần; hỏi công an xã để biết địa phương làm cách nào.
Nếu gia đình mới ở nhà thuê hoặc chưa chắc nơi ở lâu dài, cả mẹ và con có thể đăng ký tạm trú trước. Tạm trú không đòi điều kiện như thường trú, và giữ được thường trú cũ của trẻ trong lúc chờ ổn định, nhất là khi trẻ đang học dở năm ở trường cũ.
Các cấu hình gia đình tái hôn hay gặp
Mỗi dòng là một cách sắp xếp nhà cửa thường thấy. Việc cư trú đi theo cách sắp xếp đó.
| Cấu hình | Người lớn đăng ký | Con riêng đăng ký | Ai cho ý kiến đồng ý |
|---|---|---|---|
| Mẹ và con về nhà của chồng mới | Mẹ: diện vợ về ở với chồng | Con: diện con về ở với mẹ, sau khi mẹ đã thường trú | Chồng mới với tư cách chủ hộ, chủ sở hữu |
| Cha và con về nhà của vợ mới | Cha: diện chồng về ở với vợ | Con: diện con về ở với cha | Vợ mới với tư cách chủ hộ, chủ sở hữu |
| Chồng mới về ở nhà của mẹ và con | Chồng mới: diện chồng về ở với vợ | Con giữ nguyên, không phải làm gì | Mẹ với tư cách chủ hộ, chủ sở hữu |
| Cả nhà mua hoặc thuê chỗ ở mới | Người đứng tên đăng ký trước, người kia theo diện vợ chồng | Con theo diện con về ở với cha hoặc mẹ ruột | Người đứng tên nhà; nhà thuê thì chủ nhà |
| Nhà là của bố mẹ chồng mới | Chồng mới phải đang thường trú tại đó; vợ theo diện vợ chồng | Con theo diện con về ở với mẹ | Bố mẹ chồng (chủ sở hữu) và chủ hộ |
Dòng cuối thường vướng nhất, vì cần thêm sự đồng ý của ông bà bên chồng mới, những người không có quan hệ huyết thống với trẻ. Nói chuyện trong nhà trước khi ra công an phường giúp tránh cảnh hồ sơ thiếu chữ ký.
Quan hệ với chủ hộ: ghi đúng, không ghi cho đẹp
Ghi đúng quan hệ thật. Trong dữ liệu cư trú, mỗi thành viên có ô quan hệ với chủ hộ. Trẻ là con riêng của vợ, chủ hộ là chồng mới, thì quan hệ không phải là con. Cán bộ sẽ hướng dẫn cách ghi theo danh mục đang dùng; điều quan trọng là không khai trẻ là con đẻ của chủ hộ để cho "gọn".
Vì sao không nên ghi sai. Quan hệ ghi trong dữ liệu cư trú được đối chiếu với dữ liệu dân cư và hộ tịch, nơi ghi cha, mẹ ruột của trẻ. Ghi sai tạo ra mâu thuẫn dữ liệu, và có thể là khai báo không trung thực. Về sau, khi trẻ làm căn cước, đi học, làm thừa kế, sự lệch này sẽ lộ ra và phải sửa.
Khi chủ hộ là mẹ ruột. Nếu người mẹ làm chủ hộ, trẻ ghi là con của chủ hộ, còn chồng mới ghi là chồng. Cách sắp xếp này đơn giản nhất về dữ liệu, nên nhiều gia đình chọn mẹ làm chủ hộ khi cả nhà dọn sang chỗ ở mới.
Muốn quan hệ trên giấy thay đổi. Cha dượng hoặc mẹ kế muốn nhận trẻ làm con nuôi thì làm thủ tục nhận con nuôi theo Luật Nuôi con nuôi, có điều kiện và cần ý kiến của những người liên quan theo quy định. Sau khi việc nuôi con nuôi được đăng ký, quan hệ trong dữ liệu mới thay đổi theo. Đây là quyết định lớn của cả gia đình, không phải một thủ tục cư trú.
Cha hoặc mẹ ruột còn lại của trẻ: cần biết gì
Luật Cư trú yêu cầu việc đăng ký cư trú của người chưa thành niên có ý kiến của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo quy định, trừ trường hợp nơi cư trú của trẻ do Toà án quyết định. Với trẻ có cha mẹ đã ly hôn, bản án hoặc quyết định của Toà về người trực tiếp nuôi là căn cứ chính: trẻ cư trú theo người được giao nuôi. Khi người đó tái hôn và dọn về nhà mới, trẻ đăng ký theo.
Dù vậy, người cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi vẫn có quyền thăm nom và nghĩa vụ với con. Việc trẻ chuyển nơi ở, chuyển trường, nhất là chuyển sang tỉnh khác, nên được báo cho người kia biết. Không phải vì cơ quan cư trú đòi chữ ký của họ trong mọi trường hợp, mà vì những thay đổi lớn mà một bên tự làm thường dẫn tới tranh chấp về sau. Nếu hai bên không thống nhất được, đó là việc của Toà án, không phải của thủ tục cư trú.
Ví dụ giả định: chị Hạnh được giao nuôi con gái tám tuổi sau ly hôn, nay tái hôn với anh Đức ở tỉnh bên cạnh. Chị đăng ký thường trú về nhà anh Đức theo diện vợ chồng, rồi đăng ký cho bé theo diện con về ở với mẹ, mang theo bản án ly hôn để chứng minh chị là người trực tiếp nuôi. Trước đó, chị nhắn cho bố bé biết lịch chuyển trường và địa chỉ mới để anh tiện thăm con. Bé được ghi là con riêng của vợ chủ hộ, đúng thực tế.
Những việc thường bị quên khi gia đình mới ổn định
Thủ tục cư trú xong là một bước. Các việc dưới đây hay bị quên trong những tháng đầu:
- Kiểm thông tin tình trạng hôn nhân của người tái hôn trên VNeID: đã cập nhật đúng sau lần kết hôn mới chưa, tình trạng ly hôn hoặc khai tử lần trước đã có chưa.
- Kiểm hộ cũ của mình và của con: đã được xoá thường trú ở nhà cũ chưa, hộ cũ có cần xác định chủ hộ mới không.
- Chuyển trường cho trẻ đúng thời điểm, hỏi nhà trường mới về giấy tờ cần nộp; tuyển sinh đầu cấp ở nhiều nơi xét theo thông tin cư trú của trẻ.
- Thẻ bảo hiểm y tế của trẻ và nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu: có cần đổi về gần nhà mới không.
- Báo địa chỉ mới cho người cha hoặc mẹ ruột còn lại của trẻ, nếu có.
- Cất giữ bản án ly hôn, giấy chứng nhận kết hôn mới và thông báo kết quả đăng ký cư trú của cả nhà ở một chỗ.
Với gia đình có con riêng của cả hai bên, nên làm từng người một, kiểm lại dữ liệu sau mỗi lần duyệt, thay vì dồn tất cả vào một lần rồi không biết hồ sơ nào bị vướng.
Tái hôn ở tuổi cao: chuyện nhà cửa và con cái hai bên
Người cao tuổi đi bước nữa sau khi vợ hoặc chồng mất ngày càng nhiều. Về cư trú, việc ông hoặc bà về ở nhà người bạn đời mới, hay ngược lại, đi theo diện vợ chồng như mọi cặp khác, sau khi đã đăng ký kết hôn. Cái khác là con cái hai bên thường lo lắng về căn nhà, sợ rằng "nhập hộ khẩu" sẽ kéo theo quyền với tài sản.
Cần nói rõ trong gia đình: đăng ký thường trú chỉ ghi nhận nơi ở, không làm phát sinh quyền sở hữu nhà hay quyền thừa kế. Quan hệ tài sản của vợ chồng, kể cả khi tái hôn, do pháp luật hôn nhân gia đình và dân sự điều chỉnh, và hai người có thể thoả thuận về chế độ tài sản theo quy định. Ai cần chắc chắn về tài sản nên hỏi luật sư hoặc công chứng viên, không nên dùng việc chặn đăng ký cư trú như một cách giữ nhà.
Cũng nên tính chuyện chủ hộ: nếu ông là chủ hộ ở nhà mình và chuyển sang ở nhà bà, hộ ở nhà ông cần xác định chủ hộ mới cho những người còn lại. Nếu không ai còn ở đó, chỗ ở ấy không còn người thường trú. Hỏi công an xã ở cả hai nơi để làm cho đúng thứ tự.
Khi cả hai bên đều có con riêng
Gia đình mà cả vợ và chồng đều có con riêng sống cùng cần làm cẩn thận hơn một chút. Mỗi đứa trẻ đăng ký theo diện con về ở với cha hoặc mẹ ruột của mình, nên cả hai người lớn đều phải đã thường trú tại chỗ ở đó. Thường người đứng tên nhà đã thường trú sẵn, con riêng của người đó cũng vậy; người dọn về đăng ký cho mình theo diện vợ chồng trước, rồi đăng ký cho con mình.
Trong dữ liệu, mỗi trẻ có quan hệ khác nhau với chủ hộ: con của chủ hộ, hoặc con riêng của vợ, chồng chủ hộ. Nhìn trên VNeID, cả nhà sẽ thấy sự khác biệt đó, và đó là chuyện bình thường của dữ liệu ghi đúng thực tế. Cha mẹ nên giải thích nhẹ nhàng với các con lớn khi chúng tự xem thông tin của mình, để không ai cảm thấy bị phân biệt chỉ vì một dòng chữ.
Câu hỏi thường gặp
Tái hôn rồi có nhập hộ khẩu con riêng vào nhà chồng mới được không?
Được. Mẹ đăng ký thường trú về nhà chồng mới theo diện vợ về ở với chồng trước, sau đó đăng ký cho con theo diện con về ở với mẹ. Chồng mới cho ý kiến đồng ý với tư cách chủ hộ, chủ sở hữu nhà.
Con riêng của vợ ghi quan hệ với chủ hộ là gì?
Ghi đúng quan hệ thực tế theo danh mục cán bộ hướng dẫn, không ghi là con đẻ của chủ hộ. Nếu người mẹ làm chủ hộ, trẻ ghi là con của chủ hộ. Quan hệ chỉ thay đổi khi có thủ tục nhận con nuôi được đăng ký theo luật.
Đưa con riêng về ở cùng có cần bố ruột của bé đồng ý không?
Nếu Toà án đã giao người mẹ trực tiếp nuôi, nơi cư trú của trẻ theo mẹ và bản án là căn cứ chính. Các trường hợp khác có thể cần ý kiến của cha mẹ theo quy định. Dù vậy, nên báo cho bố ruột biết việc chuyển nơi ở, chuyển trường để tránh tranh chấp.
Cha dượng có được làm chủ hộ của gia đình có con riêng không?
Được, nếu cả nhà thống nhất và người đó đủ điều kiện làm chủ hộ. Làm chủ hộ không làm thay đổi quan hệ cha con trên giấy tờ, cũng không tạo quyền với tài sản riêng của các thành viên khác.
Mẹ tái hôn nhưng con muốn ở lại với bà ngoại thì đăng ký cư trú cho con ở đâu?
Con có thể tiếp tục cư trú ở nhà bà ngoại nếu thực tế sống ở đó và được cha mẹ đồng ý. Trường hợp này thuộc diện người chưa thành niên về ở với ông bà; chi tiết nằm ở mục giấy tờ cư trú cho con của trang.
Ông bà tái hôn, con cái có chặn được việc nhập hộ khẩu không?
Nếu nhà đứng tên người con, người con với tư cách chủ sở hữu có quyền không đồng ý cho đăng ký tại nhà mình. Nếu nhà của ông hoặc bà, con cái không có quyền chặn. Đăng ký thường trú không tạo quyền sở hữu nhà, nên nói rõ trong gia đình.