Số định danh cá nhân của con được xác lập ngay khi đăng ký khai sinh và ghi trên giấy khai sinh; đó là một dãy 12 chữ số, duy nhất, theo con suốt đời và về sau chính là số thẻ căn cước. Cha mẹ có thể xem lại số này trên giấy khai sinh, trên ứng dụng VNeID của mình ở phần thông tin của con hoặc thành viên hộ, hoặc hỏi công an xã, phường nơi con cư trú.
Với trẻ sinh trước khi số định danh được in trên giấy khai sinh, số vẫn có nếu con đã được thu thập vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chỉ là không nằm trên tờ giấy mà gia đình đang giữ. Bài này giải thích số đó từ đâu ra, cách tìm khi không thấy, những việc của con cần đến số và cách giữ số cho an toàn. Gặp trường hợp không tra ra số của con, hỏi công an xã nơi con thường trú trước khi làm bất cứ thủ tục nào khác.
Số định danh cá nhân là gì và vì sao trẻ cũng có
Số định danh cá nhân là mã số mà Nhà nước cấp cho mỗi công dân Việt Nam để kết nối mọi thông tin về người đó trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Luật Căn cước năm 2023, có hiệu lực từ 1/7/2024, dùng số này làm số thẻ căn cước; trước đó thẻ căn cước công dân gắn chip cũng đã dùng chung số này. Vì vậy, người ta vẫn gọi lẫn số định danh, mã định danh, số căn cước, nhưng về bản chất là một.
Trẻ có số định danh từ lúc khai sinh vì cơ sở dữ liệu cần biết người đó từ đầu đời, không chờ tới lúc làm thẻ. Số này là khoá để các hệ thống khác nhau nhận ra cùng một đứa trẻ: hộ tịch, cư trú, bảo hiểm y tế, tiêm chủng, trường học. Khi cha mẹ khai số định danh của con trên một hồ sơ, cơ quan nhận có thể đối chiếu thông tin của con trên dữ liệu thay vì đòi bản sao giấy tờ.
Cấu trúc số gồm phần mã nơi đăng ký khai sinh, phần mã thế kỷ sinh kèm giới tính, phần năm sinh và một dãy số ngẫu nhiên. Cha mẹ không cần nhớ cấu trúc; chỉ cần biết số là duy nhất và không đổi. Việc tỉnh sáp nhập từ tháng 7/2025 không làm đổi số đã cấp; nếu có nơi nói phải đổi số vì địa giới mới, hãy hỏi lại công an xã.
Tìm số định danh của con ở đâu
Trên giấy khai sinh. Giấy khai sinh theo mẫu hiện hành có dòng số định danh cá nhân. Đây là chỗ nhanh nhất, kể cả bản điện tử của giấy khai sinh.
Trên VNeID của cha hoặc mẹ. Khi đăng nhập tài khoản định danh mức 2, phần thông tin cư trú hoặc thông tin thành viên hộ thường hiện các thành viên trong hộ kèm số định danh. Nếu con ở hộ khác cha mẹ, ví dụ ở hộ ông bà, thì xem trên tài khoản của chủ hộ nơi đó.
Trên thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ tiêm chủng. Một số giấy tờ của con có thể ghi số định danh hoặc mã liên kết với số này. Không coi đây là nguồn chính thức; khi cần chính xác, đối chiếu với giấy khai sinh hay VNeID.
Tại công an xã nơi con cư trú. Cha mẹ mang giấy tờ của mình và giấy khai sinh của con, đề nghị cho biết số định danh cá nhân của con. Ở nhiều nơi có văn bản thông báo số định danh cá nhân và thông tin công dân trong cơ sở dữ liệu, dùng khi cần nộp cho nơi khác.
Qua nhà trường. Trẻ đi học thường có mã học sinh trên hệ thống quản lý giáo dục, nhiều nơi liên kết với số định danh. Mã học sinh không thay số định danh; nếu nhà trường đề nghị cha mẹ cung cấp số định danh, lấy từ một trong các nguồn trên.
Con sinh trước khi giấy khai sinh có ghi số định danh
Trẻ sinh ra từ những năm trước, khi giấy khai sinh chưa có dòng số định danh, vẫn có số nếu đã được thu thập vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đợt thu thập dân cư diện rộng chuẩn bị cho việc bỏ sổ hộ khẩu đã cập nhật phần lớn trẻ em đang có tên trong sổ hộ khẩu giấy khi đó. Cha mẹ chỉ cần tìm theo các cách ở mục trên, nhất là trên VNeID.
Có ba trường hợp thường không ra số. Thứ nhất, trẻ chưa từng được đăng ký thường trú hay tạm trú, nên không có trong đợt thu thập theo hộ. Thứ hai, thông tin của trẻ trên dữ liệu bị sai một chi tiết, khiến khi tra theo tên và ngày sinh không khớp. Thứ ba, trẻ đăng ký khai sinh ở nước ngoài và chưa ghi vào sổ hộ tịch trong nước.
Với cả ba, cách làm là mang giấy khai sinh của con và giấy tờ của cha mẹ tới công an xã nơi con đang ở, đề nghị kiểm tra và cập nhật thông tin. Công an xã sẽ thu thập hoặc điều chỉnh thông tin dân cư của con theo quy định, sau đó con có số định danh và thông tin cư trú. Trường hợp trẻ khai sinh ở nước ngoài cần làm phần hộ tịch trước, thường là ghi vào sổ việc khai sinh đã đăng ký ở nước ngoài, tại cơ quan hộ tịch có thẩm quyền.
Những việc của con cần đến số định danh
Bảng dưới liệt kê những việc thường gặp; mức độ dùng số định danh có thể khác nhau theo từng nơi và thay đổi theo thời gian:
| Việc | Số định danh dùng để làm gì |
|---|---|
| Đăng ký thường trú, tạm trú cho con | Xác định đúng đứa trẻ trong cơ sở dữ liệu, gắn con vào hộ |
| Xác nhận thông tin cư trú khi xin học | Nhà trường hoặc cơ quan giáo dục đối chiếu nơi cư trú của con |
| Khám chữa bệnh bảo hiểm y tế | Nhiều cơ sở cho tra thẻ bảo hiểm y tế bằng số định danh thay thẻ giấy |
| Làm thẻ căn cước cho con | Số thẻ căn cước chính là số định danh cá nhân |
| Làm hộ chiếu cho con | Hồ sơ hộ chiếu khai số định danh của trẻ |
| Đăng ký tài khoản định danh điện tử cho con | Tài khoản của trẻ gắn với số định danh, liên kết với tài khoản cha mẹ |
| Mở sổ tiết kiệm, tài khoản đứng tên con | Ngân hàng xác minh danh tính trẻ theo quy định của họ |
Điểm chung: khi khai số định danh của con, cha mẹ đọc chậm từng nhóm số và kiểm lại một lần. Gõ sai một chữ số là hồ sơ không khớp, phải làm lại.
Số định danh của con trên hồ sơ của chính cha mẹ
Số định danh của con không chỉ dùng cho giấy tờ của con. Nhiều hồ sơ của cha mẹ cũng hỏi tới số này, và khai đúng ngay từ đầu giúp tránh những lần bị trả hồ sơ khó hiểu. Trường hợp gặp nhiều nhất là đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân. Theo quy định về quản lý thuế hiện hành, số định danh cá nhân được dùng làm mã số thuế của cá nhân, kể cả người phụ thuộc; khi đăng ký cho con, cha hoặc mẹ khai số định danh của con thay vì xin mã số thuế riêng như trước. Cách nộp cụ thể, qua cơ quan chi trả thu nhập hay tự nộp, hỏi bộ phận nhân sự nơi làm việc hoặc cơ quan thuế.
Những hồ sơ khác hay hỏi số của con: hồ sơ hưởng chế độ ốm đau khi con ốm của cha mẹ đi làm có bảo hiểm xã hội; hồ sơ xin hỗ trợ, trợ cấp có tính theo số con; tờ khai thân nhân khi cha mẹ làm một số thủ tục. Không phải hồ sơ nào cũng bắt buộc có số định danh của con, nhưng nếu biểu mẫu có ô này thì nên khai, vì đó là cách nơi nhận đối chiếu nhanh nhất.
Một mẹo nhỏ: lưu số định danh của từng con trong ghi chú riêng trên điện thoại, kèm ngày sinh, để khi điền biểu mẫu khỏi lục giấy khai sinh. Chỉ lưu ở chỗ của riêng mình, không lưu trong nhóm trò chuyện chung.
Giữ số định danh của con cho an toàn
Số định danh không phải mật khẩu, nhưng kết hợp với họ tên, ngày sinh và tên cha mẹ thì đủ để kẻ xấu mạo danh trong một số giao dịch. Vài thói quen nên có:
- Không đăng ảnh giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế, giấy báo nhập học của con lên mạng xã hội, kể cả để khoe con lớn.
- Chỉ cung cấp số cho cơ quan, trường học, cơ sở y tế khi có lý do rõ ràng; hỏi họ dùng để làm gì nếu thấy lạ.
- Không đọc số định danh của con, của mình qua điện thoại cho người tự xưng là công an, cán bộ, nhân viên trường học mà mình không chủ động liên hệ.
- Không cung cấp mã xác thực gửi về điện thoại của cha mẹ cho bất kỳ ai; cơ quan nhà nước không gọi điện xin mã này.
- Lưu giấy khai sinh bản giấy ở nơi khô ráo, kèm một bản chụp trong máy để tra số khi cần mà không phải lôi bản gốc ra.
Số định danh và giấy khai sinh: cái nào thay cái nào
Có số định danh không có nghĩa là bỏ giấy khai sinh. Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc, chứng minh con là ai, sinh ngày nào, cha mẹ là ai. Số định danh là chìa khoá để tra những thông tin đó trên hệ thống. Ở những nơi đã khai thác được Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan nhận hồ sơ có thể chỉ cần số định danh và không đòi bản sao giấy khai sinh; nơi chưa khai thác được vẫn đòi giấy.
Vì vậy, cha mẹ nên có cả hai: số định danh để khai nhanh, giấy khai sinh để xuất trình khi được yêu cầu. Khi nơi nhận hồ sơ đòi "bản sao sổ hộ khẩu" để chứng minh quan hệ cha mẹ – con, cha mẹ có thể xuất trình giấy khai sinh của con, thông tin trên VNeID hoặc xác nhận thông tin cư trú, vì sổ hộ khẩu đã hết giá trị từ 1/1/2023.
Nếu thông tin trên giấy khai sinh khác thông tin trên dữ liệu dân cư, ví dụ tên đệm khác một chữ, lấy giấy khai sinh làm gốc và đề nghị công an xã điều chỉnh dữ liệu. Nếu chính giấy khai sinh ghi sai, việc sửa là cải chính hộ tịch ở Uỷ ban nhân dân xã, rồi mới cập nhật sang dữ liệu dân cư.
Câu hỏi thường gặp
Số định danh của con có đổi khi con làm thẻ căn cước không?
Không. Số định danh được xác lập một lần khi khai sinh và là số trên thẻ căn cước khi con làm thẻ. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt như số bị cấp trùng hoặc sai do lỗi hệ thống, cơ quan quản lý mới xác lập lại theo quy định.
Con hai anh em sinh đôi có số định danh giống nhau không?
Không. Mỗi người có một số định danh duy nhất. Hai trẻ sinh đôi có chung ngày sinh và nơi khai sinh nên phần đầu của dãy số có thể giống nhau, nhưng phần số ngẫu nhiên phía sau khác nhau.
Mã học sinh và số định danh cá nhân có phải là một không?
Không nhất thiết. Mã học sinh do hệ thống quản lý giáo dục tạo để quản lý việc học, còn số định danh cá nhân do cơ quan quản lý dân cư xác lập. Nhiều nơi liên kết hai mã với nhau, nhưng khi được hỏi số định danh, cha mẹ khai đúng số 12 chữ số của con.
Tra trên VNeID không thấy con trong hộ thì có phải con chưa có số định danh?
Chưa chắc. Con có thể có số nhưng đang ở hộ khác, ví dụ hộ ông bà, hoặc thông tin cư trú chưa được cập nhật. Xem giấy khai sinh trước; nếu giấy không ghi số, hỏi công an xã nơi con ở để kiểm tra.
Có nên làm thẻ căn cước cho con nhỏ để có số định danh không?
Con đã có số định danh từ khi khai sinh, không cần làm thẻ căn cước để có số. Thẻ căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi được cấp theo nhu cầu, hữu ích khi con cần giấy tờ tuỳ thân có ảnh, ví dụ đi máy bay hay làm một số thủ tục.
Người lạ gọi điện xin số định danh của con để cập nhật dữ liệu trường học thì xử lý thế nào?
Không cung cấp qua điện thoại. Cúp máy, liên hệ trực tiếp giáo viên chủ nhiệm hoặc văn phòng trường bằng kênh mình đã biết để hỏi. Nếu người gọi tự xưng công an, đến công an xã hỏi trực tiếp.