Trẻ dưới 14 tuổi không tự lập tài khoản VNeID như người lớn mà được đăng ký tài khoản định danh điện tử thông qua tài khoản của cha, mẹ hoặc người giám hộ; từ đủ 14 tuổi, con làm thẻ căn cước và đăng ký tài khoản của riêng mình. Với việc cư trú, phần lớn những gì cha mẹ cần cho con nhỏ, như xem con thuộc hộ nào, nộp đăng ký thường trú, tạm trú cho con, đều làm được ngay trên tài khoản của cha mẹ mà con không cần tài khoản riêng.
Bài này viết ở góc cư trú: con có cần tài khoản không, tài khoản của con liên hệ với tài khoản cha mẹ ra sao, những gì cha mẹ làm được cho con trên VNeID, và những rủi ro cần tránh. Phần đăng ký tài khoản định danh cho người lớn đã có nhiều hướng dẫn riêng; ở đây chỉ nói chỗ khác biệt với trẻ em. Quy định về định danh điện tử và giao diện ứng dụng thay đổi theo thời gian, nên trước khi làm, cập nhật ứng dụng bản mới và hỏi công an xã nơi con cư trú nếu có chỗ chưa rõ.
Trẻ em có tài khoản VNeID theo cách nào
Theo quy định hiện hành về định danh và xác thực điện tử, công dân Việt Nam dưới 14 tuổi được đăng ký tài khoản định danh điện tử thông qua cha, mẹ hoặc người giám hộ. Hiểu đơn giản, cha mẹ dùng tài khoản của mình để khai báo cho con; tài khoản của con gắn với người đại diện, và người đại diện quản lý, sử dụng thay con.
Mức độ của tài khoản phụ thuộc vào thông tin đã được xác thực. Khi con chưa có thẻ căn cước, thông tin của con được đối chiếu với dữ liệu dân cư qua tài khoản của cha mẹ. Khi con làm thẻ căn cước, con có thể được cấp tài khoản ở mức cao hơn cùng lúc, tuỳ quy định áp dụng với độ tuổi của con. Việc đăng ký cho con không làm thay đổi tài khoản của cha mẹ; cha mẹ vẫn đăng nhập, dùng các chức năng của mình như cũ, chỉ có thêm phần thông tin của người được đại diện. Khi một trong hai cha mẹ đổi số điện thoại hay mất tài khoản, phần của con đi theo tài khoản người đại diện, nên cha mẹ cần giữ tài khoản của mình ổn định. Con từ đủ 14 tuổi đăng ký tài khoản của riêng mình như người lớn, gắn với thẻ căn cước và số điện thoại đứng tên con hoặc theo quy định hiện hành.
Luật Căn cước năm 2023 cho phép cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi theo nhu cầu, trong khi công dân từ đủ 14 tuổi bắt buộc làm thẻ. Với trẻ dưới 6 tuổi, thủ tục cấp thẻ được làm qua cha mẹ, không thu nhận thông tin sinh trắc học như vân tay, mống mắt. Phần thủ tục làm thẻ có hướng dẫn riêng; ở đây chỉ cần nhớ thẻ căn cước và tài khoản định danh của con là hai việc liên quan nhưng không bắt buộc đi cùng nhau.
Theo độ tuổi: con có gì, ai quản lý
Bảng tóm tắt theo nguyên lý; chi tiết từng mức có thể được điều chỉnh, nên kiểm hướng dẫn hiện hành khi làm:
| Độ tuổi | Thẻ căn cước | Tài khoản định danh điện tử | Ai sử dụng |
|---|---|---|---|
| Dưới 6 tuổi | Theo nhu cầu, làm qua cha mẹ, không thu sinh trắc học | Đăng ký qua tài khoản của cha mẹ | Cha mẹ hoặc người giám hộ |
| Từ đủ 6 đến dưới 14 tuổi | Theo nhu cầu, con có mặt để thu thập thông tin | Đăng ký qua tài khoản của cha mẹ; có thể ở mức cao hơn khi làm thẻ | Cha mẹ hoặc người giám hộ |
| Từ đủ 14 tuổi | Bắt buộc | Con tự đăng ký, gắn với thẻ căn cước của con | Con, với sự hướng dẫn của cha mẹ |
Mốc 14 tuổi là lúc nhiều gia đình lúng túng: con bắt đầu có tài khoản riêng, và thông tin cư trú của con cũng xem được trên tài khoản đó. Cha mẹ nên ngồi cùng con lần đầu, giải thích từng mục và đặt luật giữ mật khẩu.
Việc cư trú của con làm được trên VNeID của cha mẹ
Xem con thuộc hộ nào. Phần thông tin cư trú và thành viên hộ trên tài khoản của cha mẹ hiện con nếu con cùng hộ. Con ở hộ ông bà thì xem trên tài khoản của chủ hộ nơi đó.
Nộp đăng ký thường trú, tạm trú cho con. Cha mẹ nộp hồ sơ cư trú cho con bằng tài khoản mức 2 của mình, kê khai thay con. Đây là việc hay dùng nhất, nhất là khi đổi nhà, đổi phòng trọ.
Nộp khai sinh liên thông. Nhóm thủ tục khai sinh, thường trú, bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi nộp được trên ứng dụng hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Xác nhận đồng ý với tư cách chủ hộ. Khi cha hoặc mẹ là chủ hộ và có người khác đăng ký vào hộ, xác nhận đồng ý được thực hiện trên tài khoản của chủ hộ ở nơi hỗ trợ cách này.
Theo dõi hồ sơ và nhận kết quả. Trạng thái hồ sơ cư trú của con, thông báo kết quả, yêu cầu bổ sung đều về tài khoản của người nộp. Kiểm định kỳ để không bỏ sót.
Đăng ký tài khoản cho con dưới 14 tuổi: mạch làm thường gặp
Tên mục trên ứng dụng hay đổi theo bản cập nhật, nên dưới đây là mạch chung chứ không phải từng nút bấm:
- Cập nhật ứng dụng VNeID bản mới nhất, đăng nhập tài khoản mức 2 của cha hoặc mẹ.
- Tìm chức năng dành cho người đại diện, đăng ký hoặc khai báo tài khoản định danh điện tử cho người dưới 14 tuổi.
- Khai số định danh cá nhân, họ tên, ngày sinh của con; đối chiếu đúng với giấy khai sinh.
- Xác nhận quan hệ cha mẹ con; hệ thống đối chiếu với dữ liệu dân cư. Nếu thông tin của con trên dữ liệu đang sai, hồ sơ có thể không qua; sửa thông tin trước.
- Gửi yêu cầu, chờ kết quả trên ứng dụng. Nếu bị từ chối, đọc lý do và hỏi công an xã nơi con cư trú.
Không có tài khoản riêng, con vẫn được làm mọi thủ tục cư trú qua tài khoản của cha mẹ. Đừng vì muốn "đủ bộ" mà đưa thông tin của con cho dịch vụ bên ngoài làm hộ.
Giấy tờ của con trên ứng dụng: dùng thay bản giấy đến đâu
Ứng dụng VNeID có thể hiện một số giấy tờ đã được tích hợp, tuỳ dữ liệu từng người và từng thời điểm: thông tin công dân, thông tin cư trú, thẻ bảo hiểm y tế, giấy khai sinh điện tử với trẻ được khai sinh qua kênh điện tử. Với trẻ dưới 14 tuổi, những thông tin này thường được xem qua tài khoản của cha mẹ, trong phần thông tin của người được đại diện hoặc thành viên hộ.
Giá trị sử dụng của thông tin điện tử phụ thuộc vào nơi tiếp nhận. Theo hướng chung của các quy định về dữ liệu dân cư, thông tin đã có trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hiển thị trên VNeID được dùng thay cho việc xuất trình một số giấy tờ; nhiều nơi đã chấp nhận, ví dụ khi khám bảo hiểm y tế hoặc làm thủ tục hành chính. Nhưng có nơi, nhất là nơi chưa kết nối được dữ liệu, vẫn đề nghị bản giấy. Đừng mặc định rằng có ứng dụng là không cần mang gì.
Cách an toàn: với những việc quan trọng của con như nhập học, làm hộ chiếu, khám bệnh lần đầu ở nơi mới, hỏi trước nơi tiếp nhận họ nhận hình thức nào. Vẫn giữ giấy khai sinh bản chính ở nhà và một bản sao trong túi hồ sơ của con. Khi nơi tiếp nhận chỉ cần xác nhận cư trú, cha mẹ có thể xin xác nhận thông tin về cư trú cho con qua kênh trực tuyến thay vì ra trụ sở.
An toàn: những điều không làm với tài khoản của con và của mình
Tài khoản định danh của cha mẹ là chìa khoá cho cả thông tin của con. Mất tài khoản, kẻ xấu xem được thông tin cư trú của cả hộ. Giữ mấy nguyên tắc:
- Không đọc mã xác thực gửi về điện thoại cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng công an phường gọi "cập nhật cư trú cho trẻ" hay "kích hoạt định danh cho học sinh". Cơ quan nhà nước không xin mã qua điện thoại.
- Không cài ứng dụng VNeID từ đường link gửi qua tin nhắn hay mạng xã hội; chỉ tải từ kho ứng dụng chính thức của điện thoại.
- Không để con nhỏ dùng điện thoại đã đăng nhập VNeID của cha mẹ mà không có khoá màn hình; bật mã mở ứng dụng.
- Không chụp màn hình thông tin cư trú, thông tin thành viên hộ rồi gửi vào nhóm lớp, nhóm phụ huynh.
- Khi con đủ 14 tuổi và có tài khoản riêng, dặn con không cho bạn bè mượn điện thoại đã đăng nhập, không chia sẻ mật khẩu, không bấm vào đường link lạ hứa tặng quà.
Nếu nghi tài khoản bị lộ, đổi mật khẩu ngay, khoá tài khoản theo chức năng của ứng dụng nếu có, và báo công an xã nơi cư trú.
Ví dụ: con tròn 14 tuổi
Ví dụ giả định: bé Minh vừa đủ 14 tuổi, đã làm thẻ căn cước tại công an phường nơi gia đình thường trú. Trước đó, mọi việc cư trú của Minh do mẹ làm trên tài khoản của mẹ: Minh nằm trong hộ của bố, mẹ xem được thông tin hộ, khi cả nhà chuyển nhà năm ngoái mẹ nộp đăng ký thường trú cho cả ba người.
Khi Minh có tài khoản riêng, Minh xem được thông tin cư trú của chính mình. Mẹ ngồi cùng Minh lần đầu, chỉ cho Minh mục nào là thường trú, mục nào là tạm trú, quan hệ với chủ hộ là gì, và dặn Minh không cung cấp mã xác thực cho ai. Việc đăng ký cư trú cho Minh khi còn chưa thành niên vẫn cần ý kiến của cha mẹ, nên tài khoản riêng không có nghĩa là Minh tự quyết chuyện đổi nơi ở.
Sáu tháng sau, trường của Minh đề nghị học sinh cung cấp thông tin cư trú. Minh mở tài khoản, đối chiếu và thấy địa chỉ đã ghi theo tên phường mới sau sắp xếp đơn vị hành chính. Thông tin đúng, Minh chép số định danh của mình vào phiếu, không chụp màn hình gửi vào nhóm lớp như vài bạn khác.
Câu hỏi thường gặp
Con dưới 14 tuổi có bắt buộc phải có tài khoản VNeID không?
Không. Trẻ dưới 14 tuổi không bắt buộc có tài khoản riêng. Cha mẹ làm các thủ tục cư trú cho con bằng tài khoản của mình. Đăng ký tài khoản cho con là lựa chọn, hữu ích khi gia đình cần dùng thông tin của con trên một số dịch vụ điện tử.
Cha và mẹ có cùng quản lý tài khoản của con được không?
Tài khoản của con dưới 14 tuổi gắn với người đại diện đã đăng ký cho con theo quy định. Người còn lại vẫn xem được thông tin của con nếu cùng hộ, và vẫn nộp được hồ sơ cư trú cho con bằng tài khoản của mình. Cách gắn cụ thể theo hướng dẫn hiện hành của ứng dụng.
Con chưa có thẻ căn cước thì có tài khoản định danh được không?
Theo quy định hiện hành, trẻ dưới 14 tuổi có thể được đăng ký tài khoản định danh qua cha mẹ dựa trên số định danh và dữ liệu dân cư, không bắt buộc có thẻ căn cước trước. Mức độ tài khoản có thể khác so với khi làm cùng thủ tục cấp thẻ.
Đủ 14 tuổi, con có tự nộp đăng ký thường trú, tạm trú cho mình được không?
Con có thể đứng tên trên tài khoản riêng, nhưng người chưa thành niên đăng ký cư trú vẫn cần ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo Luật Cư trú. Thực tế cha mẹ thường vẫn là người kê khai cho con tới khi con đủ 18 tuổi.
Thông tin của con không hiện trên VNeID của cha mẹ thì làm sao?
Có thể con đang ở hộ khác, ví dụ hộ ông bà, chưa đăng ký thường trú, hoặc thông tin dân cư của con có chỗ sai. Kiểm giấy khai sinh, hỏi người thân xem con có ở hộ của họ, rồi đến công an xã nơi con cư trú để được tra cứu.
Có người nhắn tin bảo phải kích hoạt VNeID cho học sinh trước ngày nhập học, có đúng không?
Cẩn thận với tin nhắn kèm đường link hoặc đề nghị cung cấp mã xác thực. Hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm, nhà trường hoặc công an xã qua kênh mình đã biết. Không bấm link, không đọc mã, không cài ứng dụng từ nguồn lạ.